فهرست

استاد دانشگاه گیلان در واکاوی ابعاد نهضت جنگل؛ ایستادگی میرزا کوچک در برابر توطئه تجزیه ایران/ روح هویت خواهی ایرانی در قالب نهضت جنگل

12:21 , 1400/09/15

«رضا سیمبر» شامگاه سه‌شنبه(9 آذر) در برنامه گفت‌وگوی خبری اظهار داشت: 11 آذر سالروز شهادت سردار ملی مقابله با استبداد و استعمار و پایه‌گذار نهضت جنگل است، نهضتی که در محدوده جغرافیایی گذرگاه ورود به اروپا و همزمان با شکل گیری بسیاری از معادلات جهانی شکل گرفت.

استاد دانشگاه گیلان بسترهای شکل‌گیری نهضت جنگل را توسط یونس استادسرایی مورد واکاوی قرار داد و عنوان کرد: این دوره تاریخی یکی از تلخ‌ترین و دهشتناک‌ترین دوره‌هایی است که متاسفانه بر مردم ایران تحمیل شد و به طور خلاصه جنبش جنگل به رهبری میرزا توانست مسائل مربوط به محاصره گیلان را مدیریت کند. 

سیمبر با بیان اینکه در دوره قحطی، گیلان حتی توانست به استان‌های دیگر هم کمک کند و کمتر آسیب ببیند تصریح کرد: تمام این اتفاقات مدیون رشادت‌های میرزا کوچک جنگلی است که در آن زمان با حمله کشورهای مختلف به ویژه روس و انگلیس، ترکیه عثمانی و آلمانی‌‌ها مواجه بود و همه این‌ها به ویژه روس‌ها سودای اشغالگری ایران را داشتند.

وی تقارن قیام میرزا کوچک جنگلی با سه رویداد مهم جنگ جهانی اول، انقلاب بلشویکی روسیه و انعقاد قرارداد 1919 را متذکر شد و اذعان کرد:‌ مشخصه جنگ‌های استعماری این بود که نیروهای خارجی به مردمی که در آن سرزمین‌ها حضور داشتند رحم نمی‌کردند، اخلاق و حقوقی در کار نبود و استعمار فقط به منافع خود فکر می‌‌کرد.

استاد دانشگاه گیلان با بیان اینکه ایران هیچگاه مستعمره نبود اما به علت جنگ قدرت‌های خارجی دچار مشکلات وحشتانکی از جمله قحطی بزرگ شد اذعان کرد: میرزا در میان همه شخصیت‌هایی که در آن زمان مقاومت می‌کردند شخصیتی متمایز بود و اگر مقایسه کنیم موفقیت‌های بسیار چشمگیرتری هم نسبت به دیگران داشت.

سیمبر تمامیت سرزمینی و استقلال ایران را یکی از اولویت‌های میرزا کوچک جنگلی خواند و ادامه داد: انگلیسی‌ها برای نفت بادکوبه با میرزا مذاکره کردند اما میرزا به آنان راه نداد از طرفی بلشویک‌ها هم با میرزا دیداری داشتند و پیام لنین را برای او آوردند که میرزا باز هم قبول نکرد و گفت تمامیت ارضی برای نهضت جنگل مهم است.

وی میرزا را طرفدار عدالت اجتماعی دانست و با بیان اینکه یک راهکار ضد فئودالیته در گیلان توسط او اتخاذ شد ابراز داشت: میرزا به توانمندی کشاورزان گیلان و توزیع ثروت بین آنان کمک کرد و از همان پتانسیل برای مقابله با قحطی بزرگی که مردم کل ایران دچارش شدند استفاده نمود که البته عامل این قحطی‌ها هم خود انگلیسی‌ها بودند.

استاد دانشگاه گیلان از کمک مردم گیلان به تمام نقاط ایران به ویژه همدان در دوران قحطی بزرگ بنا به اسناد تاریخی موجود سخن گفت و اظهار داشت: این واقعه تاریخی واقعا فخر گیلان است که در آن وضعیت، میرزا هم مردم گیلان را تا حد زیادی از آن چالش بیرون می‌آورد و هم کمک می‌کند و به سایر استان‌ها بار آذوقه می‌فرستد.

سیمبر فرمایش مقام معظم رهبری مبنی بر اینکه نهضت جنگل مینیاتوری از انقلاب اسلامی است را متذکر شد و ضمن برشمردن ویژگی‌های بارز نهضت جنگل تصریح کرد: میرزا از رهبران مشروطه خواهی است و جزو رهبران و فرهیختگانی محسوب می‌شود که بحث مشروطیت و مشروعه خواهی را در ایران دنبال و حمایت می‌کرد.

وی ایران را در منطقه اولین کشوری که پرچم‌دار مشروطه خواهی و مشروعه خواهی شد اعلام کرد و گفت: مشروطه خواهی که در غرب شکل گرفت، در ایران ما بومی شد و با سنت‌های دینی و تاریخی درآمیخت به طوری‌که تبلور این حرکت‌ها را بعدها در انقلاب اسلامی ایران و در قانون اساسی مشاهده کردیم.

استاد دانشگاه گیلان زوایای فرهنگی و اجتماعی قیام جنگل را هم مورد بررسی و واکاوری قرار داد و اضافه کرد: میرزا کوچک جنگلی به خوبی جامعه خود و جامعه بین‌الملل را می‌شناخت و می‌دانست استعمار و مبارزه ضد استعماری چیست و می‌دانست چگونه به بسیج توده‌های مردم در همان حیطه‌ای که هست بپردازد و حتی از خیلی از ایده‌هایی که در همان زمان مطرح بود جلوتر قرار داشت.

سیمبر با بیان اینکه نیروهای خارجی درصدد تجزیه ایران بودند و در سال 1915 و یکسال بعد از پایان جنگ جهانی اول این نقشه را در سر داشتند افزود:‌ باید این موضوع را مدنظر داشته باشیم که قطعا میرزا یکی از هرم‌ها و ستون‌های قدرتی است که در مقابل این توطئه تجزیه ایران ایستاد و تمامیت ایران را با هویت خواهی ایرانی که در قالب نهضت جنگل حلول کرده بود، حفظ کرد.

وی میرزا کوچک جنگلی را ترجمان مقاومت در ایران خطاب کرد و با اشاره به اینکه انتشار روزنامه، ورود زنان به عنوان کنشگران سیاسی و امثال این‌ها از ابعاد فرهنگی و اجتماعی نهضت جنگل است افزود: نهضت جنگل در زمانی که اقتدار حاکمیتی در کشور شکسته شده بود به عنوان یک محل بومی و قسمتی از ایران مقاومت کرد.

استاد دانشگاه گیلان خاطرنشان کرد: اگر یک اراده قوی در تهران آن زمان وجود داشت، اگر ما حاکمان مقتدر ایران دوستی را آن زمان داشتیم که به فکر استقلال ایران می‌بودند و اگر این زنجیره مقاومتی که در گیلان شکل گرفته بود توسط این مؤلفه‌ها تکمیل می‌شد هم خود میرزا و هم خود ایران می‌توانست شرایط بهتری را داشته باشند.

نظرات شما